Geschiedenis
De volksuniversiteit – in vogelvlucht

Voorgeschiedenis
De oorsprong van de volksuniversiteiten ligt in de tweede helft van de negentiende eeuw. Het is de tijd van de industriële revolutie. Er tekent zich een tweedeling af in de maatschappij. Aan de ene kant zien we een kleine groep academisch geschoolden. Aan de andere kant staat een grote groep minder ontwikkelden: ‘het volk’. Op verschillende Europese universiteiten maakt men zich zorgen over deze situatie. De gehele samenleving zou zich beter moeten kunnen ontwikkelen. De eerste die deze gedachte in praktijk brengt is professor Stuart uit Cambridge, Engeland. Hij start in 1871 de eerste volksuniversiteit: de University Extension Movement. Na Engeland volgen er al snel volksuniversiteiten in Duitsland, België en Denemarken.

Nederlandse volksuniversiteiten
De eerste Nederlandse volksuniversiteit opent in 1913 zijn deuren in Amsterdam. Dit voorbeeld krijgt navolging in Groningen, Den Haag, Utrecht en Rotterdam. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog telt Nederland in totaal 23 volksuniversiteiten. Om de onderlinge samenwerking te verbeteren richten zeven volksuniversiteiten in mei 1918 de Bond van Nederlandse Volksuniversiteiten op. De Nederlandse overheid is namelijk bereid de volksuniversiteiten financieel te ondersteunen. Maar alleen op voorwaarde dat de bond toezicht houdt op de besteding van het geld. Op dit moment zijn bijna honderd volksuniversiteiten aangesloten bij de bond. In totaal volgen jaarlijks zo’n 250.000 mensen een cursus bij een van deze honderd volksuniversiteiten.

Oprichting Volksuniversiteit Oss
Op 23 april 1970 staan medewerkers van Organon aan de wieg van de Volksuniversiteit Oss. De vereniging telt aI snel zo’n 150 leden. Deze leden bepalen het beleid en het cursusaanbod. De eerste jaren is er met name veel belangstelling voor taalcursussen en lezingen. In 1980 is de Osse volksuniversiteit betrokken bij het stichten van de Vrouwenschool in Oss. In datzelfde jaar start de volksuniversiteit met een cursus Nederlands voor Spanjaarden. Dit gebeurt op verzoek van de Stichting Welzijn Buitenlandse Werknemers. Ook komen er cursussen voor algemene ontwikkeling op basisschoolniveau.

Tijden veranderen
In de periode 1980-1985 neemt het aantal basiscursussen af. Dit wordt mede veroorzaakt door de komst van de Vrouwenschool. Daarnaast neemt de Werkgroep Educatie Buitenlanders de cursussen aan buitenlanders over van de volksuniversiteit. Maar hier staat een groeiende belangstelling voor andere cursussen tegenover. Veel mensen uit Oss en omgeving melden zich aan voor cursussen op het gebied van computers, autotechniek, haken en breien, koken en gezond leven. Rond 1990 start de volksuniversiteit met het geven van cursussen overdag. Dit blijkt echter geen succes te zijn.

Van woonhuis naar Wijsgaard
De Volksuniversiteit Oss voert haar administratie in de beginjaren vanuit een woonhuis in Oss. In 1980 krijgt de volksuniversiteit onderdak in het gebouw van de Groene Engel aan de Kruisstraat. De cursussen worden gegeven in een ruimte onder de Openbare Bibliotheek. Twee jaar later neemt de volksuniversiteit haar intrek in het voormalige pand De Wijsgaard, eveneens aan de Kruisstraat. Hierin is de Volksuniversiteit Oss tot op de dag van vandaag gevestigd. De cursisten volgen hun lessen in het gebouw van de volksuniversiteit en in diverse scholen in Oss.

De Volksuniversiteit Oss nu
De Volksuniversiteit Oss geldt als een belangrijke instelling met regionale aantrekkingskracht. Momenteel biedt de Volksuniversiteit Oss zo'n 250 cursussen, lezingen en workshops aan. In de vorige eeuw was een belangrijk doelstelling om voor ieder wat wils te bieden. Dat geldt nu nog steeds. De Volksuniversiteit Oss biedt voor iedereen die uit interesse of persoonlijke ontplooiing zijn of haar kennis wil vergroten een gevarieerd en compleet aanbod. En zoals de oprichters van de Volksuniversiteit Oss het voor ogen hadden: het is mogelijk om een leven lang te leren en jezelf te blijven ontwikkelen!